Seri ve Paralel Direnç Nasıl Hesaplanır?
Seri bağlı dirençler toplanır: R = R1 + R2 + … (değer artar). Paralel bağlı dirençlerde ise 1/R = 1/R1 + 1/R2 + … olur (değer en küçük dirençten bile küçüktür). İki direnç için pratik kısayol: R = (R1 × R2) / (R1 + R2). Örneğin 100 Ω ve 220 Ω seri ise 320 Ω, paralel ise ~68,75 Ω olur.
Dirençleri seri ya da paralel bağlayarak elinizde olmayan bir direnç değerini elde edebilir, akım ve güç dağılımını ayarlayabilirsiniz. İki bağlantı türü toplam direnci zıt yönlerde değiştirir: seri artırır, paralel azaltır. Bu yazıda formülleri, pratik kısayolları ve çözümlü örnekleri bulacaksınız.
Seri direnç: değerler toplanır
Seri bağlantıda dirençler uç uca dizilir ve aynı akım hepsinin içinden geçer. Toplam (eşdeğer) direnç, tek tek dirençlerin toplamıdır:
Rtoplam = R1 + R2 + … + Rn
Sonuç her zaman en büyük dirençten daha büyüktür. Seri devrede kaynak gerilimi, dirençlere değerleriyle orantılı olarak paylaşılır (seri ve paralel bağlantı).
Paralel direnç: değerler ters-toplamla azalır
Paralel bağlantıda dirençlerin uçları ortaktır ve hepsine aynı gerilim uygulanır; akım kollara bölünür. Eşdeğer direnç, terslerin toplamının tersidir:
1 / Rtoplam = 1/R1 + 1/R2 + … + 1/Rn
Sonuç her zaman en küçük dirençten daha küçüktür. Sık kullanılan iki kısayol:
| Durum | Kısayol |
|---|---|
| İki direnç (R1, R2) | R = (R1 × R2) / (R1 + R2) |
| n adet EŞİT direnç (R) | Rtoplam = R / n |
Formül özeti
| Bağlantı | Formül | Toplam direnç | Ortak büyüklük |
|---|---|---|---|
| Seri | R = R1 + R2 + … | Artar | Akım aynı |
| Paralel | 1/R = 1/R1 + 1/R2 + … | Azalır | Gerilim aynı |
Çözümlü örnekler
- Seri: 100 Ω + 220 Ω = 320 Ω.
- Paralel (eşit): 100 Ω ‖ 100 Ω = 100 / 2 = 50 Ω.
- Paralel (farklı): 1 kΩ ‖ 2 kΩ = (1000 × 2000) / (1000 + 2000) = 2.000.000 / 3000 ≈ 667 Ω.
Karışık (seri + paralel) devre nasıl çözülür?
Karışık devrelerde içeriden dışarıya doğru sadeleştirin: önce paralel grupları tek dirence indirin, sonra seri toplamları yapın. Örnek: 100 Ω ile seri bağlı, (300 Ω ‖ 600 Ω) paralel grubu.
- Paralel grup: (300 × 600) / (300 + 600) = 180.000 / 900 = 200 Ω.
- Seri toplam: 100 Ω + 200 Ω = 300 Ω.
Sık yapılan hatalar
- Paralelde tersleri toplamayı unutmak: paralel sonuç iki değerin ortalaması değildir; terslerle çalışın.
- Kısayolu ikiden fazla dirence uygulamak: R1×R2/(R1+R2) yalnız İKİ direnç içindir; üç ve fazlası için tam ters-toplam formülü.
- Güç dağılımını atlamak: seri devrede en büyük direnç en çok gücü harcar; her direncin güç değerini kontrol edin.
Hesaplayıcıyı kullan
Birden çok direnci seri ya da paralel girip eşdeğer değeri anında bulmak için Paralel/Seri Direnç Hesaplayıcımızı kullanabilirsin.