İkili (Binary) Sayı Sistemi Nedir?
İkili (binary) sayı sistemi, yalnızca iki rakam kullanır: 0 ve 1. Bilgisayarların ve tüm dijital sistemlerin temel dilidir, çünkü elektronik devreler bilgiyi iki durumla (var/yok, açık/kapalı) tutar.
Neden İkili?
Bir devrede bir hattın lojik seviyesi ya yüksektir (1) ya düşük (0). İki durumlu olmak, gürültüye dayanıklı ve güvenilir olduğu için sayılar da bu iki rakamla temsil edilir.
Bit ve Byte
Tek bir 0 veya 1'e bit denir. 8 bit bir araya gelince byte olur ve 0–255 arası 256 farklı değer ifade edebilir. Bilgisayar belleği ve verisi byte'larla ölçülür.
İkilik-Onluk Dönüşüm
Her bit, sağdan sola 2'nin artan kuvvetlerini temsil eder. Bitin değeri 1 ise o kuvvet toplama eklenir:
| Bit konumu | 8 | 4 | 2 | 1 |
|---|---|---|---|---|
| İkili: 1011 | 1 | 0 | 1 | 1 |
| Katkı | 8 | 0 | 2 | 1 |
Yani 1011 (ikili) = 8 + 0 + 2 + 1 = 11 (onluk).
Onaltılık (Hex) Gösterim
İkili sayılar uzun olduğu için sık sık onaltılık (hexadecimal) ile kısaltılır: 0–9 ve A–F rakamlarını kullanır; her hex hane tam 4 bit'e karşılık gelir (ör. 1011 = B). Bu yüzden adresler ve renk kodları hex yazılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Konum değerini ters saymak: En sağ bit 1'dir (2⁰), en sol bit en büyüğü; yön karışırsa sonuç yanlış olur.
- Bit ile byte karıştırmak: 1 byte = 8 bit; veri hızı/boyutunda bu fark kritiktir.
- Hex'i onluk sanmak: "10" hex = 16 onluk; taban belirtilmezse karışır.
Sık Sorulan Sorular
Bilgisayarlar neden ikili kullanır?+
8 bit kaç değer eder?+
İlgili parçaları kataloğumuzda ara
Fiyat, stok ve distribütör karşılaştırmasıyla doğru parçayı bul.