LED Dizisi Nasıl Bağlanır? (Seri/Paralel)
LED dizisinde LED'ler seri kollara dizilir, kollar paralel bağlanır. Bir seri kolda direnç R = (Vkaynak − n×Vf) / I'dir; her paralel kola AYRI direnç konur. Örneğin 12 V, 2 V'luk kırmızı LED ve 20 mA için bir kolda en fazla 5 LED, direnç (12 − 10)/0,02 = 100 Ω.
Bir LED dizisi (array), birden çok LED'in seri ve paralel bağlanmasıyla oluşur. Doğru bağlantı, her LED'in güvenli akımda çalışmasını ve besleme gerilimini verimli kullanmayı sağlar. Bu yazıda bir seri kola kaç LED sığdığını, kol başına direncin nasıl hesaplandığını ve toplam akımı ele alıyoruz. Tek LED için önce LED direnci nasıl hesaplanır yazımıza bakabilirsin.
Seri bağlama: gerilimler toplanır
Seri bir kolda LED'lerin ileri gerilimleri (VF) toplanır: n adet LED için toplam Vtoplam = n × VF. Akım tüm koldan aynı geçer, yani tek bir seri direnç kolun akımını belirler:
R = (Vkaynak − n × VF) / I
Kaynak gerilimi, seri LED'lerin toplam gerilimini karşılamaya yetmelidir; ayrıca dirence düşecek birkaç voltluk pay bırakmak, besleme dalgalanmalarında akımı kararlı tutar.
Bir kola kaç LED sığar?
Bir seri koldaki maksimum LED sayısı, kaynak geriliminden dirence bırakılan payı çıkarıp VF'ye bölerek bulunur:
nmax = aşağı yuvarla( (Vkaynak − pay) / VF )
Örneğin 12 V kaynak, 2 V'luk kırmızı LED ve ~2 V'luk direnç payı için: (12 − 2) / 2 = 5 LED. Kalan 2 V dirence düşer.
Paralel kollar: HER kola ayrı direnç
Daha çok LED sürmek için birden fazla seri kolu paralel bağlarsın. Kritik kural: her paralel kola kendi seri direncini koy. Tek bir dirençle birden çok LED'i (veya kolu) paralel bağlamak tehlikelidir; LED'lerin VF değerleri birebir aynı olmadığından akım eşit paylaşılmaz — bir LED daha çok akım çekip önce yanar, sonra sırayla diğerleri. Ayrı direnç, her kolun akımını bağımsızca sabitler.
Toplam çekilen akım kolların toplamıdır: Itoplam = kol sayısı × kol akımı.
Çözümlü örnek
12 V besleme, kırmızı LED (VF = 2 V), kol akımı 20 mA:
- Bir kolda maksimum LED: (12 − 2) / 2 = 5 LED (toplam 10 V), kalan 2 V dirence.
- Kol direnci: R = (12 − 5×2) / 0,02 = (12 − 10) / 0,02 = 100 Ω.
- 3 paralel kol istiyorsan: her kola ayrı 100 Ω, toplam akım = 3 × 20 mA = 60 mA.
Seri mi paralel mi? Karşılaştırma
| Özellik | Seri (bir kol) | Paralel kollar |
|---|---|---|
| Gerilim | VF'ler toplanır (yüksek Vkaynak gerekir) | Her kol aynı Vkaynak |
| Akım | Tüm kolda tek akım (verimli) | Akımlar toplanır (yüksek toplam akım) |
| Direnç | Kol başına tek direnç | Her kola ayrı direnç |
| Bir LED arızası | Tüm kol söner | Sadece o kol söner |
Sık yapılan hatalar
- Tek dirençle paralel LED: akım eşit paylaşılmaz → LED'ler sırayla yanar. Her kola ayrı direnç.
- Yetersiz kaynak gerilimi: Vkaynak < n×VF ise kol hiç yanmaz; dirence pay bırakmayı da unutma.
- Farklı renkleri seri karıştırmak: VF'ler farklıdır; hesabı her LED'in gerçek VF'siyle yap.
- Direnç gücünü atlamak: yüksek akımlı kollarda direncin watt değerini (P = I²×R) kontrol et.
Hesaplayıcıyı kullan
Kaynak gerilimi, LED sayısı, VF ve akımı girip kol düzenini ve dirençleri anında bulmak için LED Dizisi Hesaplayıcımızı kullanabilirsin.