Tristör (SCR) Nedir?
Tristör (SCR — Silicon Controlled Rectifier), küçük bir kapı (gate) darbesiyle iletime geçen ve içinden geçen akım kesilene kadar açık kalan bir güç yarı iletkenidir. Yüksek güç anahtarlamanın temel elemanıdır.
Nasıl Çalışır?
Üç ucu vardır: anot, katot ve kapı (gate). Kapıya kısa bir tetik darbesi uygulanınca anot-katot arası iletime geçer. İlginç yanı, darbe kalksa bile iletimde kalır (kilitlenme/latch).
Nasıl Kapanır?
SCR yalnızca, içinden geçen akım belli bir değerin (tutma akımı) altına düşünce kapanır. AC devrede akım her yarım çevrimde doğal olarak sıfırlandığı için SCR kendiliğinden kapanır.
| Uç | Görevi |
|---|---|
| Anot | Akım girişi |
| Katot | Akım çıkışı |
| Kapı (gate) | Tetikleme |
Diyottan Farkı
Sıradan diyot ileri yönde her zaman iletir; SCR ise ileri yönde bile yalnızca tetiklendiğinde iletir. Bu, "kontrol edilebilir doğrultucu" olmasını sağlar.
Nerede Kullanılır?
AC güç kontrolü, motor hız kontrolü, ışık kısma, kontrollü doğrultucular, aşırı gerilim koruma (crowbar) ve yüksek güçlü anahtarlama.
Tristör Ailesinin Diğer Üyeleri
İki yönlü anahtarlama için TRIAC, kapı darbesiyle hem açılıp hem kapatılabilen GTO ve tetikleme/zamanlama üreten UJT bu ailenin diğer üyeleridir.
Sık Yapılan Hatalar
- DC'de kapatamamak: DC devrede akım kesilmeden SCR kendiliğinden kapanmaz; ek devre gerekir.
- Kapı akımı: Yetersiz tetik darbesi güvenilir tetikleme sağlamaz.
- dV/dt tetikleme: Ani gerilim değişimi istemeden tetikleyebilir; snubber gerekir.
Sık Sorulan Sorular
SCR tek yönlü mü?+
Tutma akımı nedir?+
"Tristör (SCR) Nedir?" ile ilgili parçaları ara
Fiyat, stok ve distribütör karşılaştırmasıyla doğru parçayı bul.